✅طبس؛ شهری که زمین، تاریخش را نوشت

🔹در آستانه سال‌روز یکی از تلخ‌ترین رخدادهای تاریخ معاصر طبس، به یاد زلزله ویرانگر ۲۵ شهریور ۱۳۵۷، کمپینی را با محوریت یادآوری، روایت و آگاهی آغاز می‌کنیم.

🔸زلزله طبس تنها یک حادثه طبیعی نبود؛
روایتی از فقدان، تاب‌آوری، همدلی و دوباره برخاستن مردمی بود که پس از آن فاجعه، زندگی را از میان ویرانه‌ها دوباره ساختند.

❇در این کمپین، طی روزهای پیش‌رو با مرور تصاویر، روایت‌ها و واقعیت‌های تاریخی، بخشی از داستان زلزله طبس را بازخوانی خواهیم کرد؛
از طبس پیش از زلزله تا شهری که پس از آن، چهره‌ای تازه یافت.

🕊️ به یاد جان‌باختگان زلزله طبس
و به احترام مردمی که از دل ویرانی، دوباره ایستادند.

🔹این روایت را با هم آغاز می‌کنیم..
🔸از ویرانی تا آبادانی

❇️آمیختگی معماری طبس با طبیعت و درختان خرما

🔹یادداشت دکتر یعقوب دانش‌دوست در مورد معماری طبس درآمیخته با درختان:
✍🏼نظر به اینکه در یکی از سنت های نیرومند مردم طبس، قطع درخت و به ویژه قطع درختان خرما ناپسند و نوعی گناه شمرده می‌شود، هیچگاه برای ایجاد بنا، درختان خرما را قطع نمی‌کنند.
از آنجا که توسعه شهر در نخلستان‌های موجود صورت پذیرفته و اینکه معمار ناگزیر از حفظ درختان خرما بوده است، حاصل کار آمیختگی معماری است با درختان خرما. آنچنان که انسان نمی‌تواند این دو را جدا از هم فرض کند.
🟢و شاید این، همان آرزوی دیرین آمیختگی معماری با طبیعت است که در شهر طبس به گونه ای چشم گیر به حقیقت پیوسته است.
عکس؛ دکتر یعقوب دانش‌دوست

❇️طبس، مروارید شهرهای ایران است.

🔹قسمتی از نوشته‌های جهانگرد سِون هدین (۱۹۰۶ میلادی) در توصیف زیبایی‌های شهر طبس:
✍🏼… در انتظار دیدن یک بهشت واقعی هستم.
طبس، این شهر کم نظیر، با برج‌ها و دیوارهایش و مناره بلندش که مانند یک چراغ دریایی بلندتر از همه اطرافش است، جلو ما قرار دارد. دیوار شهر با برج‌های گرد و خندقش منظره بسیار جالبی دارد.
هیچ چیز نمی‌تواند لذت بخش‌تر از واحه‌ای در بیابان باشد و هیچ واحه‌ای نمی‌تواند زیباتر از طبس باشد. طبس در نظر مسافر صحرا، که از راهی دراز و غریب به آنجا می‌آید واحه‌ای است جذاب و بهشتی..
خیابان بی نهایت طویل و و کاملاً مستقیمی به میدان شهر ختم می‌شود. با توجه به اوضاع و احوال ایران، بعضی از خانه‌ها زیبا هستند.
🟢با اطمینان می‌توان گفت که طبس با وجود تنهایی فراموش شده و ترک شده‌اش، مروارید شهرهای ایران است.
عکس؛ دکتر یعقوب دانش‌دوست

✅ از ویرانی تا آبادانی
روز دوم | شب حادثه
🌴 شهری زیر آوار

🔹۲۵ شهریور.. ساعت ۱۹:۳۶
مردم در خانه‌هایشان بودند.
شهر آرام بود.
ناگهان صدایی از دل زمین برخاست.
دیوارها لرزیدند..
سقف‌ها فرو ریختند..
چراغ‌ها خاموش شدند.

◾️در تاریکی، طبس پر شد از صدای آدم‌هایی که عزیزانشان را صدا می‌زدند.
مادر، فرزندش را می‌جست.
فرزند، پدر و مادرش را.
همسایه‌ها با دست‌های خالی آوار را کنار می‌زدند.

◾️چند دقیقه بیشتر طول نکشید؛
اما برای مردمان طبس،
آن چند دقیقه، یک عمر بود.

◾️آن شب، شهر فقط ویران نشد؛
هزاران زندگی، خاطره و خانواده زیر آوار ماند🕯

و صبح که رسید،
طبس دیگر همان طبسِ شب قبل نبود🖤
«در چند لحظه، چهره یک شهر برای همیشه تغییر کرد»

🔹از ویرانی تا آبادانی
🔸روایت ۷ روزه از طبس؛
از شهری آرام در دل کویر تا شهری که دوباره برخاست.

✅از ویرانی تا آبادانی
روز سوم | مردم طبس
🌴روایت صبر و ایستادگی

🔹پس از آن شب هولناک، وقتی صدای زمین فروکش کرد و شهر در میان آوار و سکوت باقی ماند، مردم طبس ماندند؛ با داغ، با رنج، اما با امید.

🔸خانواده‌هایی که عزیزانشان را از دست داده بودند، در کنار بازماندگان ایستادند. دست‌های مردم، امدادگران و نیروهای کمک‌رسان به جست‌وجو در میان آوار رفت؛ برای نجات هر جان، برای یافتن هر نشانه‌ای از زندگی.

🔹در روزهای پس از زلزله، طبس فقط شهری ویران نبود؛ شهری بود که مردمش تلاش کردند دوباره زندگی را از میان آوار آغاز کنند.

🔸همدلی، همبستگی، یاری‌رسانی و ایستادگی مردم، بخشی ماندگار از روایت زلزله طبس است؛ روایتی که نشان می‌دهد حتی در تاریک‌ترین لحظات، انسان می‌تواند چراغ امید را روشن نگه دارد.

🔹آوار، خانه‌ها را ویران کرد؛ اما امید مردم را نه.
و شاید داستان طبس، از همین‌جا آغاز شد؛
🔸از میان آوار، با مردمی که تصمیم گرفتند دوباره بایستند.

🔹از ویرانی تا آبادانی
🔸روایت ۷ روزه از طبس؛ از شهری آرام در دل کویر تا شهری که دوباره برخاست.

✅از ویرانی تا آبادانی
روز چهارم | زلزله و زمین‌شناسی
🌴چرا زمین می‌لرزد؟

🔹زمین همیشه آرام و بی‌حرکت نیست.
زیر پای ما، صفحات زمین‌ساختی درحرکت‌اند و در امتداد گسل‌ها، تنش و انرژی در سنگ‌ها انباشته می‌شود. وقتی این انرژی ناگهان آزاد شود، امواج لرزه‌ای در زمین منتشر می‌شوند و ما آن را به شکل زلزله احساس می‌کنیم.

🔸زلزله طبس نتیجه فعال‌شدن گسل و آزادشدن ناگهانی انرژی ذخیره‌شده در پوسته زمین بود؛ رویدادی که با گسیختگی سطحی گسترده همراه شد.

❇چرا این موضوع برای ژئوپارک جهانی طبس اهمیت دارد؟
🔹ژئوپارک تنها مجموعه‌ای از جاذبه‌های دیدنی نیست؛ بلکه در آن می‌توان داستان زمین و فرآیندهایی را که طی میلیون‌ها سال چهره آن را ساخته‌اند شناخت و برای مردم روایت کرد.
گسل‌ها، ساختارهای زمین‌شناسی و شواهد لرزه‌ای بخشی از همین داستان هستند.

🔸زلزله به ما می‌آموزد که زمین زنده و در حال تغییر است.
شناخت این فرآیندها هم به درک بهتر تاریخ زمین کمک می‌کند و هم به ما می‌آموزد چگونه در برابر مخاطرات طبیعی، آگاه‌تر و آماده‌تر باشیم.

🔸روایت ۷ روزه از طبس؛ از شهری آرام در دل کویر تا شهری که دوباره برخاست.

✅از ویرانی تا آبادانی
روز پنجم | درس‌هایی برای امروز
🌴آمادگی در برابر زلزله

🔹زلزله را نمی‌توان پیش‌بینی یا متوقف کرد؛ اما می‌توان برای لحظه‌ای که زمین می‌لرزد، آماده‌تر بود.

🔹آمادگی از امروز آغاز می‌شود؛ از شناخت خطرات خانه و محل کار، تا یادگیری چند اقدام ساده که می‌تواند در لحظات بحرانی جان انسان‌ها را حفظ کند.

❇ژئوپارک و آمادگی در برابر مخاطرات
🔹ژئوپارک‌ها فقط روایتگر گذشته و تاریخ زمین نیستند؛ آموزش و افزایش آگاهی درباره مخاطرات طبیعی و کمک به جوامع محلی برای زندگی ایمن‌تر نیز بخشی از نقش آموزشی آنها می‌باشد.

🔺زلزله طبس، در کنار خاطره‌ای که از خود برجای گذاشت، درسی مهم برای امروز ما دارد:
«زلزله را نمی‌توان متوقف کرد؛ اما می‌توان آماده‌تر بود.»

🔸روایت ۷ روزه از طبس؛ از شهری آرام در دل کویر تا شهری که دوباره برخاست.

✅از ویرانی تا آبادانی؛ روایت ۷ روزه از طبس
🔶ژئوپارک و آمادگی در برابر زلزله

🔹آمادگی از امروز آغاز می‌شود؛ از شناخت خطرات خانه و محل کار، تا یادگیری چند اقدام ساده که می‌تواند در لحظات بحرانی جان انسان‌ها را حفظ کند.

🔸قبل از زلزله:
محل‌های امن خانه را شناسایی کنید، وسایل سنگین را محکم کنید و مسیرهای خروج را بشناسید.

🔸هنگام زلزله:
خم شوید، پناه بگیرید و محکم نگه دارید. در کنار پنجره‌ها، کمدها و اشیای خطرناک نایستید و تا پایان لرزش، محل امن خود را ترک نکنید.

🔸بعد از زلزله:
آرام بمانید، مراقب پس‌لرزه‌ها باشید، در صورت امکان گاز و برق را بررسی کنید و به افراد آسیب‌دیده کمک کنید. از ساختمان‌های آسیب‌دیده دور بمانید.

🔸کیف اضطراری:
آب، مواد غذایی ماندگار، چراغ‌قوه، باتری، جعبه کمک‌های اولیه، داروهای ضروری و وسایل ارتباطی از اقلام مهم یک کیف اضطراری هستند.

🔸آمادگی خانوادگی:
با اعضای خانواده درباره محل امن، مسیر خروج، محل تجمع و راه ارتباطی در شرایط اضطراری از قبل گفت‌وگو کنید.

🔺زلزله طبس یادآور اهمیت شناخت زمین و مخاطرات آن است؛
🔹شناخت زمین، نخستین گام برای شناخت خطر است؛ ژئوپارک‌ها می‌توانند این شناخت را به آگاهی و آمادگی بیشتر جامعه در برابر مخاطرات طبیعی تبدیل کنند.

✅از ویرانی تا آبادانی
روز ششم | طبس امروز
🌴شهری که دوباره برخاست

🔹۲۵ شهریور ۱۳۵۷، طبس در میان ویرانی و اندوه فرو رفت؛ اما پایان داستان شهر نبود.

🔸از روزهای نخست پس از زلزله، فکر بازسازی و بازگشت زندگی آغاز شد. شهری تازه شکل گرفت؛ خیابان‌ها دوباره جان گرفتند، خانه‌ها ساخته شدند و آرام‌آرام زندگی به طبس بازگشت.

🔹نسل‌هایی آمدند که شاید آن شب را ندیده باشند، اما شهری که امروز در میان نخلستان‌ها، باغ‌ها و کویر ایستاده است، بخشی از همان داستان بازسازی و ایستادگی است.

🔸طبس امروز، شهری است با زندگی جاری، زیرساخت‌های ارتباطی و حمل‌ونقل، ظرفیت‌های معدنی، صنعتی و کشاورزی، شهری با ژئوپارک جهانی و افتخاری بین‌المللی، جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فضاهای سبز و چهارمین شهر زیارتی کشور؛ شهری که در کنار خاطره گذشته، مسیر توسعه و آینده خود را دنبال می‌کند.

🔺طبس از دل یک فاجعه برخاست؛ نه با فراموش کردن گذشته، بلکه با ساختن آینده.

🔹از ویرانی تا آبادانی
🔸روایت ۷ روزه از طبس؛ از شهری آرام در دل کویر تا شهری که دوباره برخاست.

✅از ویرانی تا آبادانی
روز هفتم | ایستاده در برابر زمان

🔹هفت روز از روایت طبس گذشت؛ از شهری آرام در دل کویر، تا شبی که زمین لرزید و ویرانی بر جای گذاشت، و سپس مردمی که از میان آوار، دوباره ایستادند و زندگی را از نو ساختند.

🔸با احترام و اندوه، یاد و خاطره جان‌باختگان زلزله ۲۵ شهریور ۱۳۵۷ طبس را گرامی می‌داریم و در برابر صبر و استقامت خانواده‌های داغدار و بازماندگان این حادثه سر تعظیم فرود می‌آوریم.

🔸زلزله طبس یادآور حقیقتی مهم است: زندگی در کنار طبیعت و زمین، نیازمند شناخت مخاطرات و افزایش آمادگی است. شناخت فرآیندهای زمین‌شناختی، آگاهی از مخاطرات طبیعی و آموزش راه‌های کاهش آسیب‌پذیری، بخشی از مسئولیت جامعه امروز است.

🔹در این میان، ژئوپارک جهانی طبس با معرفی داستان زمین، شناخت پدیده‌ها و مخاطرات زمین‌شناختی و ترویج آموزش‌های مرتبط، در افزایش آگاهی عمومی و شکل‌گیری جامعه‌ای آگاه‌تر و آماده‌تر نقش خود را ایفا می‌کند.

🔺طبس فقط یک شهر نیست؛ روایت ایستادگی مردمی است که از دل آوار، دوباره زندگی ساختند.