طبس با پیشینه‌ای کهن، همچون نگینی در میان دشت کویر و بیابان لوت می‌درخشد و در گذشته از آن به عنوان دروازه خراسان یاد می‌شده است. جهانگردان معروفی چون مارکوپولو، آلفونس گابریل و سون هدین از طبس و پیرامون آن دیدن کرده و  نام آن را در سفر نامه های خود ان را ذکر کرده اند.

ژئوپارک طبس در شمال غربی استان خراسان جنوبی و در مسیر ارتباطی جنوب و غرب به شرق و شمال شرق ایران، در منطقه‌ای با اقلیم بیابانی همراه با آب و هوای گرم و خشک قرار دارد. این ژئوپارک 3 بخش مرکزی، دیهوک و دستگردان را در بر می‌گیرد. تنوع بالای پدیده‌های کم‌نظیر زمین‌شناسی موجب شده تا این منطقه در میان زمین‌شناسان به «بهشت زمین‌شناسی ایران» مشهور شود. در این ژئوپارک، سیر تحولات کره زمین از بیش از 540 میلیون سال پیش (پرکامبرین) تا حدود 100 میلیون سال پیش (اوایل کرتاسه) را بدون کمترین وقفه زمانی می‌توان مشاهده کرد، در حالی است که توالی‌های دوران اول زمین‌شناسی (پالئوزوئیک، 540 تا 250 میلیون سال پیش) آن در ایران و غرب آسیا بی‌نظیر است.

رشته کوه زیبای شتری در بخش شرقی شهرستان طبس با طول بیش از 200 کیلومتر، ایران مرکزی را از بیابان لوت جدا کرده و اختلاف ارتفاع 2200 متری را با شهر طبس را ایجاد نموده است. مرتفع‌ترین نقطه ژئوپارک، کوه نایبند با ارتفاع 3009 متر در جنوب آن و پست‌ترین نقاط نیز بخش‌های جنوبی پلایای طبس با ارتفاع حدود 600 متر از سطح دریا هستند.

در کنار این رشته کوه‌ها و کوهستان‌های مرتفع، مناطق پست و هموار کویری نظیر کویر‌های گسترده، تپه‌های عظیم ماسه‌ای ریگ شُتران، صحرای زیبای طبس و پلایاها با جاذبه‌های منحصر به فرد و همچنین سرزمین آذرین پشته سیاه، بر جذابیت این منطقه افزوده‌اند. دره‌های مشهور کال جنی، کال سردر و کال تفتو با جریان دائمی آب در بستر آنها، چشمه‌های آبگرم، معادن نوین و کهن، ریخت‌های فرسایشی و زمین‌ساختی نیز از زیبایی‌های این ژئوپارک هستند.

طبس با دارا بودن بیش از 40 نوع ماده معدنی، به کلکسیونی از مواد معدنی تبدیل شده و 76 درصد از ذخایر زغال‌سنگ ایران در این ژئوپارک قرار دارد، بنابراین از آن به عنوان پایتخت صنعت زغال‌سنگ ایران و خاورمیانه یاد می‌کنند. در کنار معادن نوین امروزی، معادن کهنی مانند معادن سرب و روی اُزبکوه، چاه سرب و سه چنگی از دیگر ظرفیت‌های ژئوپارک طبس در زمینه گردشگری معادن به حساب می‌آیند.

ژئوپارک طبس در کنار جایگاه مهم در زمین‌شناسی ایران، ظرفیت‌های زیست‌محیطی، تاریخی و فرهنگی را نیز در خود جای داده است. باغ تاریخی گلشن به عنوان نمونه‌ای شاخص از باغ‌های ایرانی با قدمتی حدود 250 سال، آستان مبارک امامزاده حسین ابن موسی الکاظم برادر امام رضا (ع)، ارگ کهن طبس، سد کهن کریت، طاق شاه عباسی به عنوان شاهکار مهندسی و معماری پیشینیان، کاروانسراها، مدارس، مساجد و آب انبارها بخشی از مهم‌ترین بناهای فرهنگی ـ تاریخی این ژئوپارک به حساب می‌آیند.

ارزش‌های زیست‌محیطی ژئوپارک از جمله پناهگاه حیات وحش نایبندان به عنوان بزرگترین پناهگاه حیات وحش ایران و زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، رویشگاه جنگلی سنو و بزرگترین رویشگاه آنغوزه شیرین ایران، آن را به عنوان میراث طبیعی ارزشمند در ایران مطرح کرده است.

شواهد تاریخی نشان می‌دهند با اینکه طبس در حاشیه کویر و دور از مراکز حکومتی قرار داشته، همواره از امنیت کافی برخوردار بوده است. ناصر خسرو (شاعر بزرگ، فیلسوف، حکیم و جهانگرد ایرانی قرن پنجم هجری قمری) امنیت طبس را مثال زدنی و منحصر به فرد معرفی می‌کند، امنیتی که به گفته او باعث شده بود تا «مردم درِ سراهای نبستندی»، یعنی در خانه‌هایی با درهای همیشه باز زندگی می‌کردند.  

در ژئوپارک طبس، روستاها و مناطق نمونه گردشگری نظیر خرو، کُریت، اِصفَهک، نایبند، پِیکوه، پیرحاجات، اسفندیار، سُرُند و مُودر، اِزمیغان و ده‌ها روستای دیگر همراه با اقامتگاه‌های بومگردی پذیرای گردشگران هستند.

تفسیر لوگوی ژئوپارک طبس

  • ساختار کلی این لوگو برگرفته از درختان نخل و خوشه گندم است که از عناصر اصلی و طبیعی در ژئوپارک طبس به حساب می آیند.

  • رنگ سیاه لوگو نشان از معادن و ذخایر عظیم زغالسنگ در ژئوپارک طبس است که با دارا بودن 76 درصد ذخایر زغالسنگ ایران، به عنوان پایتخت صنعت زغالسنگ ایران و خاورمیانه شناخته می شود.

  • رنگ سبز در کلمه طبس، حاکی از سرسبزی و پر آب بودن شهر طبس و روستاهای پیرامون آن است که در منطقه ای بیابانی با شرایط آب و هوایی گرم و خشک واقع شده است و همچنین اشاره به جنگلهای دیرینه ای دارد که ذخایر زغالسنگ را در این ناحیه بوجود آورده اند.

  • فرم‌های بالا رونده در لوگو، اشاره به نیروهای درونی زمین دارد که باعث تغییرات و شکل گیری پوسته زمین می شوند. همچنین انقطاع و شکستگی های ایجاد شده در لوگو؛ نشان از جابجایی و گسل خوردگی لایه های زمین است.

  • فرم‌های موج دار و حالت کمانی در لوگو، اشاره به پستی و بلندی های زمین و سد کهن کریت به عنوان قدیمی‌ترین، بلندترین و نازک‌ترین سد قوسی جهان دارد.

  • نقاط سفید رنگ در لوگو، نشان از فسیلهایی است که در دریاهای دیرینه این ژئوپارک قرار داشته و اکنون این دریاها خشکیده اند و در اثر گذر زمان تبدیل به سرزمینی خشک شده است که تحت تاثیر فرساش قرار گرفته اند.

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع میباشد.